Туган җиргә кайтаручы юллар

Мастер-класслар, иҗади очрашулар бер ара бүленеп торса да, бу көннәрдә Насур Юрушбаев дигән режиссер белән дәвам итте (иск. – очрашу 05 майда узды). Хәер, бу шәхесне режиссер дип кенә әйтеп булмый, аның башкарган бөтен эшен, эшчәнлеген санап китсәкме!..

Дөньяны күбрәк колачларга тырышсам да, Насур Юрушбаев дигән кеше турында мәгълүматым аз иде. Очрашуга хәтле үзе һәм эше турында төшерелгән документаль фильмны карарга, матбугатта элек чыккан интервьюларны укырга өлгердем. Әмма кызыксынуым артып кына куйды... Туган ягын искиткеч сөйгән кешене язмыш Германиягә илтеп куя, ул шунда тормышын җайлый, үз юлын эзли. Бер сайланган һөнәренә ул дистәдән арткан һөнәр үзләштергәч кенә кайта ала, анда да – яңадан университет үткәндәй – укырга, өйрәнергә туры килә.

Насур Юрушбаев

Моңа ирешү өчен күпме көч, тырышлык һәм үҗәтлек кирәк булганын – Насур әфәнде үзе генә беләдер. Алман телен өйрәнү – иң беренче адым. Аннан телевидениедә берничә кешене алмаштырырлык итеп эш башкару – оператор, хәбәрче, режиссер эшләренең нечкәлекләренә төшенү. Халыкта: «Егет кешегә җитмеш төрле һөнәр дә аз» диләр, Н. Юрушбаев очрагында бу мәкаль тормыш белән раслана. Гадәттә, шәхесне шәрехли торган бик үзенчәлекле һәм портретка саллы бер төсмер кертүче деталь була. Н. Юрушбаев очрагында алар берничә иде: ялкынланып сөйләү, кичергән авырлыкларны көлемсерәп искә алу, татарча шаккатмалы пөхтә сөйләм, авыр хезмәтне күп күргән куллар.

         Очрашуда без Н. Юрушбаевның Бөек Ватан сугышы вакыйгаларына нигезләнгән «Джавид и Вальтер» дигән документаль фильмын карадык. Гаҗәеп идеядан туган фильм Икенче бөтендөнья сугышы вакытында немец армиясе солдаты – Советлар Союзында, ә совет солдатының фашистларда әсирлектә

«Шәхәр» белән «Илхам»

Соңгы арада тел, милләт, халкым язмышына бәйле вакыйгалар куерып китте. Вакыйгалардан бигрәк уйларым шул тирәдә әйләнеп йөри, лекцияләрдә дә еш кына бәхәс куертабыз. Кайвакыт мавыгып китеп әдәбиятка, тарихка, татар кинематографына һәм, әлбәттә, татар эстрадасына «тентү» ясап чыгабыз. Бераз төрле карашта торсак та, төркемдәшләрем белән уртак фикерләр дә еш була. Бәхәстән соң таралышканда күңелдә нидер сызланып кала. «Барысы да шул хәтле начар микән соң?..» дигән уй борчый. Ул тынгы бирми, уйландыра, чишелеш эзләтә... Әлегә чишелеш табылганы юк.

Үземне татарча яхшы сөйләшәм дип саный идем. Хәер, университетта укыганда,  хөкем системасында, аннан соң дәүләт оешмасында эшләгәндә бүтәннәр арасында сөйләмем уңай якка аерылып тора иде. Тел байлыгым шактый булса да, нәкъ менә сөйләмем аксаганын былтыр көз көне

А ты дойди до конца

Не существует искусства, которое не требовало бы виртуозности, и не существует окончательной меры для полноты этой виртуозности.
          Константин Сергеевич Станиславский

04-06 апреля 2017 года прошли для меня под знаком открытий. Сейчас даже неловко вспоминать, как я почти отказалась от этой возможности, однако хочу выразить своему наставнику огромную благодарность – за то, что настоял.

В эти дни я стала богаче: новые эмоции, понимание ранее неизвестного, открытия…

Думаю, мой наставник это предвидел. Пожалуй, стоит рассказать о всех впечатлениях.

В Казани прошел III Всероссийский форум «Время кино». Программа мероприятия была втиснута в 3 дня, проходила на трех и более площадках. Казалось, участники готовы были растянуть эти дни, поскольку на все встречи, мастер-классы, питчинги и пр. попасть было невозможно чисто физически. Я посетила максимальное количество мероприятий, обязательных для студентов.

День 1-й, 04.04.2017.

В первый день форума мы собрались в шоу-руме Высшей школы журналистики. Встреча началась с печальной ноты: накануне произошел теракт в Санкт-Петербурге, мы почтили минутой молчания жертв трагического события. А дальше закрутился калейдоскоп интересных спикеров. Первым кратко выступил директор кинотеатра «Мир» Александр Ишимов, мне показались интересными его фразы: «СМИ делают жизнь фильма», «Кинопоказ и кинопросмотр – это искусство, фильм нужно смотреть от начала и до конца». Вы ведь тоже не задумывались, что посмотреть фильм – это не просто прийти в кинотеатр или дома просмотреть фильм – и всё это с возможностью в любой момент уйти или прервать? Иногда для фильма нужно терпение, которое, впрочем, мы развивали в этот же день, но об этом позже.

«Интенсив по киножурналистике: практика кинообзора» – очень живую лекцию-встречу об этом нам провела Вероника Скурихина. Правда, в лицо до встречи мы ее не узнали, выяснилось, что именно она

Яз, карлыган яфрагы һәм балачак

«Яз килде!», – дип шатланышып йөрибез. Югыйсә, кичләрен салкын җил өтеп ала, көздән дә салкынрак тоелган көннәр бар. Күңел җилкенүне бу туктата аламыни?.. Күбесе ялан аякка кедалар киеп йөри башлады. Үземнең кышкы замша аяк киемемә карыйм да... Юк, мин дә яз дип көзге аяк киеменә күчеп карадым. Ул көнне матур итеп кар яуды, өйгә шугалакта йөргән кебек «оча-оча» кайттым.. Шуңа әлегә бүтән эксперимент ясап карамадым.

Яз барыбер үзенекен итә, бөреләр шытканны түземсезләнеп көтәм. Яфрак ярган вакыт – минем өчен иң саф, иң күңелле вакыт: үләннәр яшелгә төренеп чыга, беренче чәчәкләр күренгәли башлый, күңел очына... Яз килүнең тагын бер билгесе – карлыган яфрагы белән чәй эчүләр. Күңелең белән өзәргә кызгансаң да, сак кына берничә яфрак алып кереп – хәтта чайкамыйча – кайнар су белән өшкертелгән чәйнеккә чәй янына салып пешерәсең... Өй буйлап хуш ис тарала. Чәйнең үтә күренмәле парына карап балачак искә төшә башлый. Пушкин урамындагы күпфатирлы йортта яшәгәндә, түтәлебездә карлыган үсми иде. Әмма күрше Шәрифулла бабайларның карлыганы безнең түтәлгә дә колачын җәйгән. Күршеләребез безгә яфрак өзәргә рөхсәт итә иде, ә Шәрифулла бабай үз карлыган куагының яфрагын өзгәнгә тәрәзәдән бик кырыс карый кебек тоела, шуңа тиз-тиз 2-3 яфракны йомарлап уктай өйгә атыла идем. Бәлки кырыс та түгелдер, бу бала-чага ботарлап бетермәсә ярый инде дип, пошаманга гына калгандыр бабай... Әмма күңелдән рәхмәт әйтә-әйтә чәй эчүләр истә калган. 

Кызыл карлыган беренче булып өлгерә иде...

Карлыган дигәннән, мин үзем, имештер, «шәһәр кызы», бакча эшләрен нәни чагымнан ук яратмыйм (яшь узу белән карашымның үзгәрүен гаиләм бик өметләнеп көтә, ягъни – картая-картая җиргә тартылуым көчәер, бакча сөйгән затка әйләнермен һ.б.), шуңа миңа бакчада эшләгәнче өй җыештыру, ашарга пешерү күңелемә якынрак. Шулай да кечкенә чакта зурларга ияреп җиләк-җимеш җыйганым аерым матур истәлекләр булып калган. Хәнифә әбиемнең зууур авыл бакчасында ниләр генә үсми иде. Кара карлыган куаклары җиләк бакчасын уратып ук алган. Ямьле бер җәй көнендә иртүк әби белән карлыган җыярга чыктык. Бу кечкенә кыздан әллә ни файда да булмас, тик эшкә өйрәнер дигәннәрдер. Мавыгып  китеп кечкенә кәрзинемә

«А Ларчик просто открывался»

Вот то-то и оно: как часто смотрим мы, куда тянется дым, вместо того чтобы поинтересоваться, откуда дует ветер.
                                                    Карел Чапек

Сегодня у меня было ощущение, что я попала в сказку. Самую настоящую сказку. Выступление-концерт-лекция Михаила Казиника стало одним из самых ярких впечатлений за последнее время. Очень хочется передать хотя бы каплю энергии этой солнечной встречи.

На сайте М. Казиника указаны виды его деятельности: он – искусствовед, музыкант, писатель, поэт, философ, режиссер, просветитель.

…Едва вступив в зал, Михаил Казиник порывался скорее начать свою лекцию – так ему хотелось поделиться своими мыслями и убеждениями. Еще до начала записи (встречу снимали на телекамеры) он извинился перед аудиторией за свой скромный внешний вид, как он объяснил – за последнее время у него 9 самолетов, данную поездку он должен завершить в Сан-Франциско, при этом пошутил: «Я буду стараться работать на свою обувь, чтобы вы ее не видели» и лукаво улыбнулся. Как не согласиться с цитатой Николая Векшина: «Интеллигенция — это не класс, не сословие и не культурный слой; это — состояние души»?

Таң җиледәй очрашу

Гаиләдәгечә җылы рухлы рәсми очрашуда булганыгыз бармы сезнең? Ә минем бар. Менә бүгенге очрашу күңелләрдә әллә кайчан күрмәгән дусларыңны күргәндәй шатлык хисе уятты. Югыйсә, бу очрашуга хәтле мин укытучыларымны һәм ишетеп кенә белгән журналистларны күренекле остазлар буларак кына белә идем.

17 февральдә Журналистлар йортында «Саба таңнары» газетасы коллективы белән очрашу узды. Бирегә бу көнне кайчандыр шушы коллективта эшләп киткән башка журналистлар (араларында – КФУ профессоры, остазыбыз В.З Гарифуллин), КФУ укытучылары, студентлар (яше, карты дигәндәй...) җыелган иде.

Очрашу башлаганчы профессорыбыз үзенә хас нечкә юмор белән безгә Журналист йорты диварларына эленгән тарихи фотоларга тукталып, таныштырып  чыкты.

Елмаюлар патшалыгында

Гыйнвар ахырында Елмаюлар патшалыгына сәяхәт кылырга насыйп булды. Таиланд халкы үз илен шулай матур итеп атый икән.

 

Көньяк-көнчыгыш Азиядә урнашкан ил, халкының яшәеше, тормышка карашы миңа бөтенләй башка бер дөнья ачып җибәрде. Хәер, барысы турында да аз-азлап булса да сөйлисем килә.

Утрауга килеп төшкән иртә кояшлы иде, каршылаучы гид: «Кармагыз яхшы икән», – дип елмайды.

Бу илдә кармага, рухларга, кешенең эчке рухына бик зур игътибар бирәләр. Самолеттан соң тау юлының борылмалары башларны әйләндереп Кырымны хәтерләтте, тирә-юньдәге яшеллек күзне сөендерде, һаваның җылылыгы иркәләп күңелләрне эретте. Ә диңгез... Андаман диңгезе безгә үзенең җете төсләре белән юл буе мактанды.

Таиланд иле мине филләр белән күрештерде.